De overheid heeft zich ten doel gesteld de voedselverspilling tegen 2030 met 50 procent terug te dringen. Om dat doel te bereiken is de consument als grootste verspiller nu aan zet, stelt ABN AMRO op basis van recent onderzoek.

Jaarlijks wordt in Nederland per persoon 150 euro aan voedsel weggegooid: bijna een tiende van wat de gemiddelde Nederlander uitgeeft aan voeding. Ongeveer de helft wordt verspild door de consument, de andere helft door de andere schakels in de foodketen: de agrariër, handel en verwerking, in supermarkt en restaurants.

Technologie kan een substantiële bijdrage leveren aan vermindering van de voedselverspilling. Zo kunnen voedselproducenten robots inzetten die een bewerking met grotere precisie kunnen uitvoeren dan mensen, zoals het juist afwegen van ingrediënten of snijden van groenten. Ook kunnen slimme verpakkingen met chips en sensoren tijdens transport en opslag voorspellen of een product nog eetbaar is. In restaurants kan het al helpen als mensen op tijd hun reservering afzeggen, of van te voren hun bestelling doorgeven. Ondernemers kunnen dan beter anticiperen op verwachte drukte en daar qua inkoop rekening mee houden. Scherper inkopen leidt ook tot reductie van verspilling. Verder kunnen innovatieve technieken zoals 3D visuals en bestelzuilen bijdragen aan minder verspilling, én omzetverhogend werken. De uitdaging blijft om gasten geen ‘nee’ te hoeven verkopen, ook niet aan het eind van de avond. Een kwart van de consumenten vindt dat namelijk onacceptabel, zo blijkt uit het onderzoek van ABN AMRO. 

De foodsector kijkt of het gebruik van plastic verpakkingen kan worden beperkt. En  flexibel beprijzen wint snel terrein. Bij dynamische prijzen wordt rekening gehouden met de houdbaarheidsdatum van het product, de locatie van de winkel, weersomstandigheden, historische verkoopcijfers en de voorraden in de winkel. Dit levert minder voedselverspilling op en hogere marges.

Voor sommige ondernemers heeft het oplossen van verspilling nadelige financiële gevolgen. Als consumenten minder weggooien, zullen ze ook minder kopen. Dat zorgt voor volumedaling door de hele keten heen. “Er zijn ook bedrijven die als winnaar uit de bus kunnen komen. Uit internationaal onderzoek blijkt dat voor iedere euro die geïnvesteerd wordt om voedselverspilling terug te dringen er 14 euro verdiend kan worden”, zegt Nadia Menkveld Sector Econoom Food en Agrarisch van ABN AMRO. 

“Maar de consument is veruit de grootste verspiller. Die is nu aan zet, willen we met z’n allen de doelstelling van 2030 halen. Gelukkig neemt de bereidheid en het bewustzijn onder consumenten om verspilling tegen te gaan toe, en werkt de industrie hard aan innovaties om de hoeveelheid voedselverspilling te halveren.“

Beeld: facto.nl

De aanhoudende groei van duurzamere producten met een keurmerk in de supermarkt heeft geleid tot een verdubbeling van de omzet in vier jaar tijd. In 2014 werd nog iets minder dan 1,9 miljard euro besteed aan duurzamere voeding met een keurmerk, in 2018 is dit al ruim 4,1 miljard euro. Dit blijkt uit de laatste cijfers van de Monitor Keurmerken Retail van onderzoeksbureau IRI.

In 2018 is de verkoop in supermarkten van voeding met een onafhankelijk gecontroleerd keurmerk voor duurzaamheid weer fors gestegen. Met een groei van 16%, oftewel bijna 600 miljoen euro, groeien de keurmerken veel sterker dan de totale markt die in 2018 met 3,5% is gegroeid. Het aandeel is inmiddels opgelopen tot 17%. De Nederlandse consument koopt steeds vaker voeding met een herkenbaar keurmerk en daarmee een geborgde prestatie op het gebied van duurzaamheid.

In 2018 grootste groei voor Beter Leven keurmerk

Het grootste keurmerk, met inmiddels ruim 1,8 miljard euro omzet, is het Beter Leven keurmerk van de Dierenbescherming. Dit keurmerk realiseerde de grootste groei (+25% en +364 miljoen euro) in 2018, met name in eieren. Inmiddels wordt 2 op 3 scharreleieren met een Beter Leven keurmerk verkocht en verdwijnt het reguliere scharrelei uit de schappen.

Vis, eieren en vleeswaren koplopers in 2018

Binnen alle categorieën wordt meer voeding aangeboden en verkocht uit ketens met een geborgde duurzamere prestatie, zichtbaar voor de consument door onafhankelijke keurmerken. De aandelen van producten met een keurmerk zijn het grootst binnen vis, eieren en vleeswaren waarin respectievelijk 70%, 67% en 41% wordt verkocht aan producten met één van de gemeten keurmerken. Bij vis gaat het over de keurmerken MSC en ASC, bij eieren, vlees en vleeswaren over biologisch en het Beter Leven keurmerk. In deze categorieën is duurzaamheid de standaard geworden en niet langer een segment voor bewuste kopers. Ook binnen de groep vlees bedraagt het aandeel inmiddels 30% en wordt invulling gegeven aan de vraag in de markt én maatschappij naar verduurzaming. Binnen de vleesgroep is varkensvlees koploper met inmiddels een aandeel van 93%. Kip en rund hebben een aandeel van respectievelijk 22% en 11%.

Groei in keurmerken zal doorzetten

De verwachting is dat de bestedingen van consumenten aan producten met een duurzamer keurmerk zal doorzetten in de supermarkt. In steeds meer productgroepen worden keurmerken de standaard en wordt ‘keurmerkloos’ de uitzondering. In AGF en zuivel doen nieuwe keurmerken hun intrede. Denk aan de introductie van het keurmerk On the way to PlanetProof (AGF en zuivel) en de introductie van het Beter Leven keurmerk (zuivel). Daarnaast zal ook het ASC-keurmerk zijn intrede maken voor de teelt van zeebaars en dorade en worden de eerste algen- en zeewier producten met het ASC- en MSC-keurmerk verwacht.

Klik hier voor de Monitor Keurmerken Retail 2018

Het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) lanceert met de Community of Sustainable Packaging Innovators hét innovatieplatform op het gebied van verpakkingen en recycling. Dat is goed nieuws voor startups, scale-ups of nieuwe samenwerkingsverbanden op het gebied van duurzaam verpakken. Zij kunnen vanaf 20 mei profiteren van de voordelen die de Community biedt.

Aanleiding voor het oprichten van de Community is de transitie naar een circulaire economie, gericht op het maximaal inzetten en hergebruiken van grondstoffen in de verschillende schakels van de productieketen. “Wij zien talrijke kansen en mogelijkheden voor nieuwe innovaties in deze transitie,” vertelt projectleider Daphne van den Berg. “Het is echter nog een hele uitdaging om deze kansen optimaal te benutten.”

Het voornaamste doel van de Community is dan ook het verbinden van duurzame verpakkings- of recyclinginnovaties aan relevante marktpartijen om deze uitdaging gezamenlijk aan te gaan. “De startups en scale-ups worden door ons geïntroduceerd in het meest interessante netwerk van brand owners, sorteerders en recyclers en private investeerders,” aldus Van den Berg. “Daarmee bieden we innovatieve ideeën een podium en helpen we elkaar om de verpakkingsketen verder te sluiten.”

Daarnaast helpt het KIDV de innovaties verder met actuele, inhoudelijke support. Van den Berg: “Voor startups en scale-ups is het onmogelijk om alle kennis over de verpakkingsketen en bijbehorende spelers zelf in huis te halen, terwijl hun innovaties juist heel waardevol zijn voor de verpakkingsketen.” Kennisdeling vindt zowel plaats via (exclusieve) bijeenkomsten als via onderlinge vraag-en-antwoord sessies met verpakkingsexperts van het KIDV. Ook worden de leden van de Community uitgenodigd voor reguliere bijeenkomsten van het KIDV, waar relevante marktpartijen aanwezig zijn.  

De Community-bijeenkomsten bieden de deelnemers tevens de kans om onderling ervaringen, kansen en knelpunten te delen. Iedere keer staat een ander inhoudelijk onderwerp centraal, bijvoorbeeld recyclebaarheid of business kansen. “Door deze kennisdeling én samenwerking kunnen we de verduurzaming van verpakkingen verder opschalen,” stelt Van den Berg.  

Bovendien biedt de Community exposure via een digitaal platform, dat in de zomer 2019 wordt ontwikkeld en opgeleverd. Elke innovatie krijgt persoonlijke aandacht via een eigen pagina op dit platform.

Duurzame en recyclebare verpakkingen staan steeds hoger op de agenda van de directies en managers in de industrie. Ook de levensmiddelenindustrie neemt haar verantwoordelijkheid en maakt voedselverpakkingen al jaren duurzamer en beter recyclebaar. Om deze ontwikkeling extra kracht bij te zetten is onlangs het Branche-verduurzamingsplan 2019 – 2025 van de Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie (FNLI) vastgesteld en gepubliceerd. In dit plan legt de levensmiddelenindustrie de lat binnen de sector een stuk hoger voor de verduurzaming van voedselverpakkingen in de komende jaren. Om dit te realiseren werken verpakkingstechnologen vaak dagelijks aan onze verpakkingen van de toekomst en worden ze binnen hun organisaties nog belangrijker dan ze al waren.

In het Brancheverduurzamingsplan zijn verantwoord en duurzaam materiaalgebruik de centrale pijlers voor het nieuwe beleid richting 2025. Daarbij werkt de levensmiddelen-industrie aan uniformering van het materiaal van voedselverpakkingen op de Nederlandse markt, als belangrijke stap naar een meer hoogwaardige recycling van voedselverpakkingen. Verder is in het document een zogeheten ‘Tienpuntenplan 2019-2025’ opgenomen en die lijst van acties en interventies zijn bedoeld als concreet handelingsperspectief voor FNLI-leden en het federatiebureau. Bijvoorbeeld dat in 2025 alle kunststof voedselverpakkingen van (HD)PP, (HD)PE en PET worden gemaakt, waardoor de grote diversiteit in plastics afneemt en de mogelijkheden voor recycling dan toeneemt. Met de komst van het plan ‘Duurzame & Recyclebare Voedselverpakkingen’ verzet de FNLI de bakens voor het collectieve Nederlandse verpakkingsbeleid.

Download hier het Brancheplan Voedselverpakkingen